ส่งงานแล้ว ลูกค้าบอก “เดี๋ยวโอน”

ผ่าน 7 วัน เงียบ → 14 วัน เงียบ → 30 วัน เริ่มอ่านข้อความแต่ไม่ตอบ → 60 วัน หายไปจากโลก

ถ้าเคยเจอ — คุณไม่ใช่คนเดียว freelance ไทย 60-70% เคยโดนเบี้ยวเงินอย่างน้อย 1 ครั้ง ในชีวิตการทำงาน

บทความนี้รวม 7 ขั้นตอนตามหนี้ตามกฎหมายไทย เรียงจากเบาไปหนัก — เริ่มจากสุภาพ ลงท้ายที่ศาล

⚠️ ข้อสังเกต: ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะคดี กรณีมูลค่าสูงหรือซับซ้อน ควรปรึกษาทนายความ

ก่อนเริ่ม: รู้ฐานกฎหมายก่อน

การจ้าง freelance อยู่ภายใต้ สัญญาจ้างทำของ (ป.พ.พ. มาตรา 587-607) — แม้ไม่ได้เซ็นสัญญาเป็นกระดาษ แต่ถ้ามีหลักฐาน chat/email ตกลงเรื่องงาน-ราคา ก็ถือเป็นสัญญาที่บังคับได้ตามกฎหมาย

อายุความ: 2 ปี นับจากวันส่งมอบงาน (ป.พ.พ. มาตรา 193/34) — เกินกว่านี้ฟ้องไม่ได้

หลักฐานที่ต้องเก็บ:

chat/email ตกลงงาน (capture ทั้ง thread)
ใบเสนอราคา / quote / สัญญา (ถ้ามี)
ไฟล์งานที่ส่งมอบ + email/chat ที่ส่งงาน
ใบแจ้งหนี้ (Invoice) ที่ออกไปแล้ว
chat ทวงถามทุกครั้ง

1. ทวงถามสุภาพ + กำหนดวันชัดเจน (Day 7-14)

หลังครบกำหนด อย่าเริ่มดุ — ทวงถามแบบ professional

ตัวอย่างข้อความ:

สวัสดีค่ะคุณ X ไม่ทราบว่าใบแจ้งหนี้ #2026-001 ลงวันที่ DD/MM ครบกำหนดวันที่ DD/MM ที่ผ่านมาได้รับสะดวกไหมคะ ถ้ามีปัญหาหรือเอกสารไม่ครบ แจ้งได้นะคะ จะได้ช่วยแก้ไข ขอบคุณค่ะ

Why this works: ลูกค้าบางคน “ลืม” จริงๆ ไม่ใช่เบี้ยว — ให้โอกาส 1 ครั้ง

Why limit: ถ้าครบ 14 วันหลังทวงครั้งแรกแล้วยังเงียบ → ขึ้น step 2

2. หนังสือทวงถามอย่างเป็นทางการ (Formal Letter)

ขั้นนี้คือส่ง หนังสือทวงถาม (Demand Letter) — เป็นจดหมายลายลักษณ์อักษร ส่งทาง EMS ขอใบเสร็จเก็บไว้

โครงสร้างหนังสือ:

เรื่อง  ขอชำระค่าจ้างค้างชำระตามใบแจ้งหนี้ #XXX

เรียน  คุณ XXX

ตามที่ท่านได้ว่าจ้างให้ข้าพเจ้าจัดทำ [งาน] มูลค่า XX,XXX บาท
ตามใบแจ้งหนี้เลขที่ XXX ลงวันที่ DD/MM/YYYY กำหนดชำระภายใน DD/MM/YYYY

บัดนี้ ครบกำหนดชำระแล้ว ท่านยังมิได้ชำระเงินดังกล่าว
ข้าพเจ้าจึงขอให้ท่านชำระเงินจำนวน XX,XXX บาท
ภายใน 7 วันนับแต่ได้รับหนังสือฉบับนี้

หากเลยกำหนด ข้าพเจ้าจำเป็นต้องดำเนินการตามกฎหมาย

สำคัญ: จดหมายแบบนี้คือ หลักฐานทางกฎหมาย ถ้าต้องฟ้อง — เป็นการแสดงว่าคุณ “ทวงถามแล้ว” ตามกระบวนการ

ค่าใช้จ่าย: EMS ~50 บาท

3. ติดต่อผ่าน LINE Official / โทรศัพท์ + บันทึก

หลังส่งจดหมาย 7 วัน ยังเงียบ → โทร + chat อีกครั้ง

Pro tip: เปิด record การโทร (ตามกฎหมายไทยทำได้หากเป็นการสนทนาที่ตัวเองเป็นคู่สนทนา) — เป็นหลักฐานเพิ่ม

ถ้าเป็นบริษัท → หาเบอร์ติดต่อ HR หรือฝ่ายบัญชี เพราะบางทีคนติดต่อหลักลาออก/ย้ายแผนกไปแล้ว เลยไม่มีใครรับผิดชอบใบนี้

4. ลงทุนกับการ “แจ้ง” สาธารณะ (โซเชียลมีเดีย)

อันนี้คือ “นุ่มกว่าฟ้องแต่แรงกว่าทวง” — โพสต์ในกลุ่ม freelance หรือ Twitter/X แบบไม่ระบุชื่อตรง แต่ระบุ pattern พอให้คนในวงการรู้

Why: ลูกค้าหลายเจ้าเบี้ยวเพราะคิดว่า freelance ตัวคนเดียวไม่กล้าโวย — พอเห็นว่าเรื่องจะลงโซเชียล มักจะรีบจ่าย

ระวัง:

หมิ่นประมาท (ป.อาญา มาตรา 326) — อย่าด่า/สบถ/กล่าวหาเกินจริง
PDPA — ระวังการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล (ชื่อ-เบอร์-รูป) ของลูกค้า อาจโดน คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ดำเนินคดีกลับ
โพสต์แบบ ข้อเท็จจริงเท่านั้น เช่น “บริษัท X ยังไม่จ่ายค่าจ้าง YY,YYY บาท ตั้งแต่ DD/MM (เอกสารพร้อม)” — ไม่ใส่ความคิดเห็นเชิงดูถูก

5. ร้องเรียน สคบ. (สำนักงานคุ้มครองผู้บริโภค)

ถ้าลูกค้าเป็น บริษัท/ห้าง ไม่ใช่บุคคลธรรมดา และเป็นกรณีจ้างทำของ — อาจร้อง สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ได้

Why: สคบ. มี process ไกล่เกลี่ย — บริษัทส่วนใหญ่ไม่อยากให้เรื่องไปถึง สคบ. เพราะมีผลต่อ reputation

ขั้นตอน: กรอกแบบฟอร์มร้องเรียนออนไลน์ที่เว็บ สคบ. แนบเอกสาร หลักฐาน chat/invoice/หนังสือทวงถาม → รอเจ้าหน้าที่ติดต่อกลับ

💡 ขั้นนี้ใช้เวลา 30-90 วัน — ระหว่างนี้อย่าหยุดติดต่อลูกค้า เพราะถ้าเค้าเริ่มจ่ายหลังคุณยื่นเรื่องไปแล้ว ขอ withdraw เคสได้เสมอ

6. ฟ้องศาลแพ่ง (Small Claim Court สำหรับมูลค่า ≤ 300,000)

ถ้ายอดค้าง ไม่เกิน 300,000 บาท → ฟ้องในระบบ คดีมโนสาเร่ (Small Claims) ที่ศาลแพ่ง

ข้อดี:

ไม่ต้องมีทนาย (แต่แนะนำให้ปรึกษา)
ค่าธรรมเนียมต่ำ (ประมาณ 2% ของทุนทรัพย์ ไม่เกิน 1,000 บาท สำหรับมโนสาเร่)
ใช้เวลาเฉลี่ย 4-8 เดือน

ขั้นตอน:

ไปศาลแพ่งในเขตที่จำเลย (ลูกค้า) อยู่ ขอ “คำฟ้องมโนสาเร่”
กรอกฟอร์ม + แนบหลักฐาน
ศาลนัดไกล่เกลี่ยก่อน
ถ้าไกล่เกลี่ยไม่ได้ → สืบพยาน → พิพากษา

Pro tip: ศึกษาที่ สำนักงานศาลยุติธรรม (coj.go.th) หรือเรียกใช้บริการทนายผ่าน สภาทนายความ (lawyerscouncil.or.th) ถ้ามูลค่าสูงเกิน 100,000 บาท

7. ฟ้องศาลแพ่งคดีสามัญ (มูลค่า > 300,000)

ยอดเกิน 300,000 → ต้องฟ้องคดีสามัญ ซึ่ง:

ต้องมีทนาย (ค่าทนาย 10-20% ของทุนทรัพย์)
ค่าธรรมเนียมศาล 2% ของทุนทรัพย์
ใช้เวลา 1-2 ปีขั้นต่ำ

คุ้มไหม? คำนวณก่อน:

ค่าธรรมเนียมศาล (2%):       2,000 บาท (ทุน 100K)
ค่าทนาย (15%):              15,000 บาท
เวลา 1 ปี = opportunity cost
─────────────────────────────────
Total cost ~ 17,000+

ถ้ามูลค่าหนี้ < 50,000 → มักไม่คุ้มฟ้องคดีสามัญ (แต่คุ้มคดีมโนสาเร่ถ้าทำเอง)

ตารางสรุป: เลือกขั้นตอนตามสถานการณ์

สถานการณ์	ขั้นตอนแนะนำ	ต้นทุน
ค้างชำระ < 14 วัน	ทวงสุภาพ	ฟรี
ค้าง 14-30 วัน	จดหมายทวงถาม EMS	~50 บาท
ค้าง 30-60 วัน + บริษัท	ติดต่อ HR/บัญชี + พิจารณา สคบ.	ฟรี
ค้าง 60+ วัน, มูลค่า < 300K	ฟ้องคดีมโนสาเร่	< 1,000 บาท
ค้าง 60+ วัน, มูลค่า > 300K	จ้างทนายฟ้องคดีสามัญ	17K+
ลูกค้าเป็นบุคคลธรรมดา + ไม่มีหลักฐาน	ยอมตัด loss + เรียนรู้	(ทางจิตใจ)

วิธี “ป้องกัน” ดีกว่าตามหนี้

ที่ดีที่สุดคือ ไม่ต้องไปถึงขั้นตามหนี้ — defensive measures:

Deposit 30-50% ก่อนเริ่มงานเสมอ — กรอง client ที่ไม่จริงจังออกได้ครึ่งหนึ่ง
Milestone payment — งานยาว แบ่งจ่ายเป็น 3 รอบ ส่ง deliverable ก่อนรับเงินรอบถัดไป
เก็บ source file จนกว่าจะได้รับเงินครบ — ส่งงาน preview/watermark ก่อน
ระบุ late fee ในสัญญา (1.5% ต่อเดือนได้ตามกฎหมายไทย)
เช็ค track record ก่อนรับงาน — google ชื่อบริษัท + คำว่า “ค้างชำระ” / “เบี้ยว”

💡 Kitslancer มี feature ติดตามสถานะการจ่ายเงินของลูกค้าแต่ละเจ้า → เห็นในแว้บเดียวว่าใครจ่ายตรง ใครจ่ายช้า ช่วย flag client ที่ควรขอ deposit สูงขึ้นในงานครั้งถัดไป (ดูเพิ่มเติม 10 red flag ลูกค้า)

สรุป: Action Plan ตามหนี้

Day 0-7 หลังครบกำหนด → ทวงสุภาพ
Day 7-14 → ทวงครั้งที่ 2 + กำหนดวันสุดท้าย
Day 14-21 → ส่งหนังสือทวงถามทาง EMS
Day 21-30 → ติดต่อ HR/บัญชี (ถ้าเป็นบริษัท)
Day 30+ → พิจารณา สคบ. หรือฟ้องศาล
ตลอด process → เก็บหลักฐาน ทุก การติดต่อ

อย่าให้ผ่าน 2 ปี เด็ดขาด — อายุความหมด ฟ้องไม่ได้แล้ว

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ — สัญญาจ้างทำของ & อายุความ (มาตรา 587-607, 193/34)
สำนักงานคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) — ร้องเรียนออนไลน์
สำนักงานศาลยุติธรรม — ข้อมูลคดีมโนสาเร่
สภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์ — หาทนาย/ปรึกษาฟรี
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPC) — กรณีต้องเปิดเผยข้อมูลลูกค้าในที่สาธารณะ
บทความที่เกี่ยวข้อง: 10 red flag ลูกค้าที่จะเป็นปัญหา

การ “ไม่โดนเบี้ยว” 90% เริ่มจากการคัดกรองลูกค้าให้ดีตั้งแต่ต้น + ออกใบเสนอราคา/สัญญาที่รัดกุม Kitslancer มี feature ออกใบเสนอราคา/Invoice พร้อมระบุ payment term, deposit, และ late fee อัตโนมัติ — ลด admin work ครึ่งหนึ่ง และทำให้ตามหนี้ง่ายขึ้นเพราะมีเอกสารเป็นระบบทุกใบ